Քաշում էր ձին անձրեվներից ավիրված սայլուղիով սայլը։ Քանի նրանք գնում էին, սայլը փնթփնթում էր ձիու վրա՝
- Այս ինչ անպետք ձի ես։ Դանդաղ ես քայլում և քո սմբակների ցեխն էլ ինձ վրա է ընկնում։ Չես խնայում ինձ, հոգ չես տանում իմ մասին։ Ախր ինքդ էլ այնքան տգեղ ես։ Այ ուրիշ սայլերի ձիերը – նայիր ինչ բարեկազմ են։
Երկրում, որտեղ ապրում էր Նասրեդդինը, հեղաշրջում տեղի ունեցավ։ Նախկին կառավարությունը տապալվեց և անհրաժեշտ էր նորը ստեղծել։ Նասրեդդինին շատերը գիտեին և նա առանց դժվարության դառավ սենատոր։ Ծառայության բերումով նա պետք է ժողովրդի առջև ելույթ ունենար միտինգներին։ Եվ ամեն բան լավ կլիներ, եթե չլիներ մի խիստ կանոն՝ երկրում ընդունված էր ճառերը կարդալ թղթից, իսկ Նասրեդդինը անգրագետ էր։ Բայց ի շնորհիվ իր հնարամտության, արտասովոր խելքի և ճարտարախոսության արվեստի, նրա ճառերը ամենալավն էին։ Իսկ որպեսզի նրան չմեղադրեն կանոնը խախտելու մեջ, նա իր ձեռքը մի ինչ-որ տեքստով թուղթ էր վերցնում և ձև անում թե այնտեղից է կարդում։
Պապը թոռան հետ քայլում էր փողոցով։ Անկյունից թեքվելով նրանք տեսան մարդկան մի մեծ ամբոխ, որը շարժվում էր գլխավոր հրապարակի ուղղությամբ, տանելով ինչ-որ գրառումներով տրանսպարանտներ և բարձրայան գոռալով «Հեռացիր…», որից հետա արտաբերում էին շատ այլ տարբեր բառեր։ Թոռը հարցրեց՝
- Պապիկ, իսկ ու՞ր են նրանք գնում։
- Կառավարության շենքի մոտ։
Մի պետությունում ապրում էր մի Իմացասեր Մարդ։ Նա միշտ կասկածում էր, որ իր կառավարությունը ազնիվ չէ։
Երբ երկիրը սկսեց դողդղալ տեռորիստական պայթյուններից, նա կասկածեց, որ դրանք առանց կառավարության տեղեկացվածության չեն անցնում։ Նա սկսեց այդ մասին խոսել բոլորի հետ և շուտով իր կողքին համախոհներ հավաքեց, իր կուսակցությունը ստեղծեց, որը դառավ կառավարության ընդդիմադիր։
Այլ քաղաքից մի աղջիկ ծանոթացավ մի երիտասարդի հետ։ Նրանց միջև բուռն սիրավեպ զարգացավ, որի արդյունքում աղջիկը հղիացավ։ Նա հույսը դրել էր այն բանի վրա, որ կամուսնանա տղայի հետ, իսկ վերջինս իրեն դեռ շատ երիտասարդ էր համարում ընտանեկան կյանքի համար։
Երբ աղջիկը հայտնեց իր սիրեցյալին ուրախալի լուրը, վերջինս հայտարարեց, որ պատրաստ չի հայր դառնալ և գումար տվեց աբորտի համար։ Աղջիկը լուռ վերցրեց գումարը և հեռացավ, ինչը երիտասարդը համարեց որպես համաձայնություն։
Տղամարդուն, ով նստած է հիվանդանոցի միջանցում, իր առանձնասենյակ կանչես բժիշկը։
- Մենք ենթադրում ենք, որ ձեր կնոջ մոտ հազվագյուտ հիվանդություն է, որով կարող էր նա վարակվել հասարակածային երկրներով ճանապարհորդելուց… Ձեր կինը, կամ դուք, վերջին տարվա ընթացքում որևէ տեղ ճանապարհորդե՞լ եք։
- Ոչ, չենք ճանապարհորդել, - պատասխանեց տղամարդը։ - Իսկ այլ ինչպե՞ս է հնարավոր վարակվել։
Մի անգամ ուշ գիշերով մի տղա եկավ իր ընկերոջ դարպասների մոտ և սկսեց գոռալ՝
- Հեյ, բարեկամ, արթնացիր։ Բավ է քնես։ Շուտով փողոցում այլևս մարդ չի լինի, ու մենք չենք իմանա թե ինչով ենք ապրելու։
Հարևան տներից լսվեցին արթնացած բնակիչներչի դժգոհ ձայները՝
- Հերիք է գոռաս։ Հեռացիր այստեղից։ Մի խանգարիր քնենք։
Մի անգամ մի աղքատ մարդ մահացավ։ Եվ ընկավ նա մի սենյակ, որտեղ պետք է սպասեր Դատարանի որոշման այն մասին, թե ու դրանից հետո պետք է ճանապարհվի՝ դժոխք թե դրախտ։ Եվ հանկարծ նա նկատում է, որ իր կողքին նստարանի վրա նստած է հարուստը, իր տերը, ում մոտ նա փողոց մաքրող էր աշխատում։ Հարուստը երբեք իր աշխատողին չէր նկատում։ Վերադառնալով հավաքույթներից շքեղ աղջիկների հետ, նա գետնին ծխախոտի մնացորդներ, թուղթ և այլ աղբ էր նետում, որը փողոց մաքրողը անմիջապես մաքրում էր։ Աղքատը իրեն ոչ միայն շքեղություն չէր կարող թույլ տալ, այլ նաև չէր կարող իրեն թույլ տալ ընտանիք ունենալ, որը կկարողանար կերակրել։
Մի մարդ ճամփա ընկավ։ Լիքը լցրած ուսապարկով նա տնից դուրս եկավ։
Նրա ճանապարն անցնում էր իրեն անհայտ վայրերով, ալեկոծվող և պտղաբեր այգիներով։ Նա գնում էր ու բավականություն ստանում իրեն շրջապատող տեսարաններով, քաղելով իր ճանապարհին մրգեր և հատապտուղներ։
Սակայն շուտով ճանապարհը սկսեց սար բարձրանալ։
Կար չկար, մի պոետ կար, և նա խոր փիլիսոփայական իմաստով բանաստեղծություններ էր գրում։ Նա իր բանաստեղծությունները ամենատարբեր ամսագրեր և հրատարակություններ էր տանում, սակայն դրանք չէին տպագրում։ Խմագիրները հղում էին կատարում այն բանի վրա, որ այդ բանաստեղծությունների իմաստները, մեծամասամբ չեն համընկնում հասարակության տեսակետի հետ, որ նրա բանաստեղծությունները բերում են ոչ թե պոզիտիվ ստեղծագործ մտքերի այլ դրանց հակառակին, որ այդ բանաստեղծություններից օգուտ չկա, այլ միայն վնաս կա։
Մի անգամ զրույցի բռնվեցին երկու ընկերուհիներ և մեկը մյուսին խոստովանեց, որ չի կարողանում ներել իր մորն այն բանի համար, որ վերջինս ինչ-որ բան իրեն չի տվել իրեն մանկությունում, խոչընդոտել է ինքնաիրացվել պատանեկությունում։
- Օ, ես հենց ունեմ մի հոգեբանի լավ դասախոսություն նեղացածության և ներման մասին, - որոշեց օգնել ընկերուհին։ - Տա՞մ լազերային սկավառակը լսես։
Գնացքով ճանապարհորդում էր մի երեխա իր մոր հետ։ Մայրն ինչ-որ բան էր փնտրում իր պայուսակի մեջ և պայուսակի ողջ պարունակությունը շարում էր սեղանին։ Երեխան տեսնելով երկու դեղի կոճակների թերթ, վերցրեց իր ձեռքն ու դիմեց մորը՝
- Մայրիկ, տուր այն ռետինե քուղը, որով մորաքույրը դեղատանը փաթաթեց այս դեղերը։ Դրանք պետք է փաթաթված լինեն…
Եվ հաճախ այնպես էր լինում, որ նա զրույցի էր բռնվում փողոցում մի անծանոթ մարդու հետ, ու սկսում էր նրան պատմել Աստծո մասին, Երկրի մասին, մարդկանց մասին, սիրո մասին ու սկսում էր մարդը նրան հարցեր տալ, իսկ մի կես ժամ լսելուց հետո էլ վերջինիս հայացքը պայծառանում էր, մարդն ավելի ուրախ էր դառնում։ Եվ ցնծալով, համաձայնվում էր նա քարոզչի հետ, կարծես թե նա, այ հենց հիմա իր աչքերը բաց արեց մի ինչ-որ շատ կարևոր բանի վրա և հեռանում էր նա առատորեն ճգնավորին երախտագիտություն հայտնելով։
Մի գյուղում ապրում էր գյուղացի Միխայլոն։ Եվ Միխայլոն վերլուծող, արդար և սկզբունքային մարդ էր։ Եթե որևէ մեկը իր հեղինակության վրա բիծ էր գցում, ապա նա միշտ դրա վրա ուշադրություն էր դարձնում և բացահայտ բողոքարկում էր։ Սիրում էր Միխայլոն ճշմարտությունը, բոլորի ներքինը տեսնում էր և իր պարտքն էր համարում բացահայտել իր համագյուղացիների թաքնված մութ մտքերը։
Մի անգամ գյուղապետը առաջարկեց փողոցները քարապատել։ Կանգնեց Միխայլոն ժողովին և իր անվստահությունը հայտնեց ինչպես գյուղապետին, այնպես էլ նրա առաջարկությանը՝
Դատավորի մոտ եկավ մի ամուսնական զույգ, խնդրանքով որ իրենց ամուսնալուծի։ Դատավորը կատարեց նրանց խնդրանքը առանց որևէ առարկությունների։ Ամուսինները գոհ մնացին։ Բայց երկրորդ հարցը, որով նրանք եկան դատավորի մոտ, շատ ավելի բարդ դուրս եկավ։ Նախկին ամուսիններից յուրաքանչյուրն ուզում էր, ինքը դաստիարակել երեխային, բայց դատավորն ասաց նրանց, որ նրանցից և ոչ մեկին չի համարում արժանի, որ զբաղվեն երեաների դաստիարակությամբ։
- Բայց ինչու՞, - զարմացան երկուսն էլ։
Մի գյուղ կավագործ եկավ ու մնաց այնտեղ ապրելու։ Իր համար արհեստանոց կառուցեց, կավ թրծելու վառարան և իհարկե նաև խանութ վաճառքի համար։ Սկսեց աշխատել։ Ամեն ինչ ծեփում էր՝ և՛ ափսեներ, և՛ բաժակներ, և՛ կճուճներ, և պուլիկներ, և՛ գինու շշեր – ամենատարբեր չափսերի ու ձևերի։ Մարդիկ ուրախանում էին, մտնում էին խանութ և ընտրում իրանց համար ինչ անհրաժեշտ է։
Հայտնվեցին նաև մշտական հաճախորդներ, որոնք ամեն օր մտնում էին։
Քարքարոտ անապատով քայլում էր ճամփորդը։ Եվ հանկարծ նրա ճանապարհին սկսեցին հանդիպել ուղիղ, կարծես տաշած քարեր՝ մեկը, մյուսը, երրորդը… Ճամփորդը կանգ առավ ու մտածեց, որ լավ կլինի եթե այդ քարերից մի ինչ որ էական բան կառուցի – տաճար, օրինակ։
- Ուրեմն կառուցիր, - լսեց նա ձայնը։
- Բայց ես նախկինում երբեք տաճար չեմ կառուցել։ Միայն ոչ մեծ խրճիթներ։
Ժամանակին ապրում էր մի ընտանիք՝ հայրը, մայրը և դպրոցական դուստրը։ Ապրում էին նրանք համերաշք, համենայն դեպս այդպես էին համարում հարևանները՝ բարձր վեճեր չկային ծնողների միջև, նկատվում էր, թե ինչպես են նրանք սիրում իրենց դստերը։ Միայն թե ինքը՝ դուստրը, իր ընտանիքը բարեկեցիկ չէր համարում։
Մի անգամ, վերադառնալով դպրոցից տուն, նա զգուշորեն բաց արեց մուտքի դուռը և լսեց, թե ինչպես են ծնողները վիճում։ Վերջիններս չարությամբ, ինչ-որ ատելությամբ էին կռվում։
Մի կին կողովներ էր գործում՝ փոքր, մեծ, տնտեսության համար և դեկորատիվ։ Եվ ահա, նրա տնից ոչ շատ հեռու մի օր ձեռագործ իրերի խանութ բացվեց։ Եվ պարզվեց, որ այդ խանութի տերը նրա դպրոցական դասընկերն էր։ Կինը շատ ուրախացավ և առաջարկեց նրան վերցնել իր կողովները որ վաճառի։ Նա խանութ նոր ու նոր կողովներ էր բերում, իսկ դրանք, ի զարմանս իրեն շատ արագ վաճառվում էին։
Բայց կինը գիտեր, որ այդ դասընկերը, դեռ մանուկ տարիքից սիրահարված է իրեն։ Երկար ժամանակ նա ապրել էր այլ քաղաքում, և հիմա վերադարձել էր և երջանիկ էր այն բանից, որ հանդիպել է իրեն։
Մի գյուղում ապրում էր մի անպետք մարդ։ Նա այնտեղ ի ծներ էր ապրում։ Եվ իր ողջ կյանքում, հարևանները նրանից դժգոհ էին՝ մեկ ինչ-որ մեկի ցանկապատը կկոտրեր, մեկ կկռվեր հարևանների հետ, մեկ էլ վեճի կամ նույնիսկ կռվի պատճառ էր դառնում։ Նա միշտ վեհ մղումնեից էր գործում, բայց իր նպատակներին հասնելու միջոցները ընտրել էր այնպիսի, որ պարտադիր որևէ մեկը տուժում էր կամ դժգոհ էր մնում։ Գյուղի բնակիչները չէին սիրում նրան և քշում էին ամեն տեղից, որտեղ հայտնվում էր։
Մի անգամ լուրեր տարածվեցին, որ մոտակա անտառում ավազակախումբ է հայտնվել։
