Մի անգամ Վարպետի մոտ եկավ մի մարդ ու դիմեց նրան հարցով՝
— Դու իմաստուն ես, ասա, ինչպե՞ս փոխեմ իմ համոզմունքները։
— Իսկ ի՞նչը նրանց հետ այն չէ, ինչու՞ ես դու ուզում փոխել դրանք, — հարցրեց Վարպետը։
Վարպետի մոտ եկավ մի մարդ։
— Ինչու՞ ես դու այստեղ, — հարցրեց նրան Վարպետը։
— Սկզբից ես մտածում էի, որ ամենաբարդը՝ դա բոլորից ուժեղ լինելն է։ Պարզվեց, որ դա անհնար է։ Հետո մտածում էի, որ ամենաբարդը՝ դա հարուստ լինելն է։
— Վարպետ, ի՞նչ բան է արդարություն, — հարցրեց մի անգամ աշակերտը։
— Մարդը քեզ վատություն է արել, — սկսեց իր պատասխանը Վարպետը, — դու նրան պատժել ես։ Դու, անկասկած, ճիշտ ես այդ իրավիճակում։ Դու լիարժեք իրավունք ունես նրան պատժելու։ Այդ իրավունքը քեզ կհաստատեն մարդիկ ու դատավորը։ Կան օրենքներ, կա արդարադատություն։ Դրանով դատում են։ Այդ օրենքները պատժում են։ Ասա, ի՞նչ է պատժից հետո մնում մեղավորի սրտում։ Ի՞նչ է մնում քո սրտում։
Աշակերտը հարցրեց Վարպետին՝
— Դու ասում էիր, որ եթե ես ճանաչեմ թե ով եմ ես, ապա կդառնամ իմաստուն, ինչպե՞ս դա անեմ։
— Սկզբի համար խլիր մարդկանցից քո ով լինելը որոշելու իրավունքը։
— Այդ ինչպե՞ս Վարպետ։
Կար չկար մի Ժայռ կար, լի անհամար ատոմներով, պրոտոններով, նեյտրոններով ու սուբատոմային մասնիկներով։ Այդ մասնիկները անդադար շարժվում էին որոշակի ծրագրով, ու նրանցից յուրաքանչյուրը հասնում էր «այստեղից»՝ «այնտեղ» մի ինչ-որ «ժամանակի» ընթացքում, բայց այնքան արագ, որ ինքը՝ Ժայռը թվում էր բոլորովին անշարժ։ Այն ուղղակի կար։ Այն կանգնած էր, արևից արբեցած, կլանելով անձրևը, բոլորովին անշարժ։
Երթևեկում էր մի անգամ ուշ երեկոյան, ամայի ճանապարհով մի մարդ ու նրա անիվը ծակվեց։ Նայելով բեռնախցիկի մեջ նա բացահայտեց, որ իր հետ ամբարձիչ չի վերցրել։ Նա շուրջը նայեց։ «Միգուցե ինչ-որ տեղ, ոչ շատ հեռու մարդիկ են ապրում, ու ես նրանցից ամբարձիչ կխնդրեմ», — մտածեց նա ու առաջ գնաց ճանապարհով։ Ճանապարհին նա սկսեց տեղի ունենալիքի պատմությունը հնարել։
Ապրում էր մի անգամ մի տղա, ով ամեն օր թաքուն փախչում էր անտառ մի քանի րոպեով։ Նրա հայրը սկսեց անհանգստանալ։ Ի՞նչ կարող էր տղան այնտեղ անել ամեն օր։ Մի անգամ հայրը հարցրեց նրան՝
— Ինչու՞ ես դու այդքան շատ ժամանակ անցկացնում անտառում։
Եվ տղան պատասխանեց՝
Մի անգամ մայրիկը մտնում է խոհանոց և տեսնում, որ դուստրը նստած է սեղանի առջև։ Ամենուր գունավոր մատիտներ են, և նա շատ կլանված է նկարով, որը նկարում է։
— Դստրիկս, ի՞նչ ես նկարում, — հարցրեց մայրը։
— Ես նկարում եմ Աստծուն, մայրիկ, — պատասխանեց այդ փայլող աչքերով փառավոր աղջնակը։
Մի անգամ, երիտասարդը իր ուսուցչի հետ քայլելով փողոցում, տեսավ մայթին հարբած մարդու՝ կեղտոտ, գարշահոտություն տարածող, անսափր, անավարտ գինու շիշը թուլացած ձեռքում։ Վերջինս խռռացնում էր։
— Այսպիսին կլինեի ես, եթե չլիներ Աստծո ողորմածությունը, — շշնջաց երիտասարդը։
Մի անգամ կար չկար մի Փոքրիկ Հոգի կար, ու գալով Աստծու մոտ նա ասաց՝
— Ես գիտեմ թե ով եմ ես։
Եվ Աստված ասաց՝
— Դա հոյակապ է։ Եվ ո՞վ ես դու։
Դժոխքում, անառակների ու անբարոյականների, ինչպես նաև գիտնականների ու պոետների փառապանձ ընկերախմբում, հոգին տանջանքներից ազատել փորձելու անիծված մեղավորների անդադար ջղաձգումների մեջ կարելի էր նկատել մի կնոջ, ով ժպիտը դեմքին լուռ նստած էր։ Թվում էր թե նա ինչ-որ բան է լսում, դեմքն ուղղած վերև ու բարձրացնելով հայացքը այնտեղ, որտեղից դեպի նա է հնչում մի ինչ-որ ձայն։
Մի արաբ հողափոր, ում հնեաբնն էր վարձել, ով զբաղվում էր հին մետաղադրամներ փնտրելով, Գողգոթա լեռան վրա, պատահաբար, իր բահով անսպասելիորեն դեմ առավ գերեզմանաքարի: Երբ ուրիշ հողափորների օգնությամբ նա շարժեց այդ ծանր քարը, դրա տակ հայտնաբերեց մարմին, որը դեռ փաթաթված էր չփտած գործվածքի մեջ:
Երիտասարդը հայտնագործեց տարածության խնայման միջոց թատրոնի պարտերում, դրա համար մի շարք հնարամտություններ կիրառելով: Նրա ընկերը, հրավիրովի ընթրիք կազմակերպեց, հրավիրելով քսան միլիոնատերերի, հույսով, որ նրանք կհետաքրքրվեն հայտնագործությամբ: Ընթրիքի ժամանակ, երիտադարդին հաջողվեց համոզել միլիոնատերերին իր հաշվարկների օգտավետության ու հեռանկարայնության մեջ, որը խնայում էր մոտ վեց հարյուր ստանդարտ թատրոնի բազկաթոռներ,
Ապրում էր ժամանակին մի պանծալի տղա, Հանս անունով: Նա ոչ մի բանով աչքի չէր ընկնում, միայն երևի բարի խոսքով ու ծիծաղելի կլոր, ուրախ դեմքով: Ապրում էր նա մեն մենակ իր փոքրիկ խրճիթում ու ամեն օր փորում էր իր այգին: Ամբողջ շրջանում չկար այդպիսի չքնաղ այգի: Ամիսներն իրար էին հաջորդում և մի ծաղիկները փոխվում էին մյուսներով ու միշտ նրա այգին հայացք էր շոյում և լցված էր քաղցր բույրով:
Փոքրիկ Հանսը շատ ընկերներ ուներ, բայց բոլորից ամենանվիրվածը Մեծ Գյուն էր` ջրաղացպանը:
Ամեն օր դպրոցից վերադառնալով, երեխաները, այնպես էր ստացվել, որ մտնում էին Հսկայի այգի խաղալու: Դա մի մեծ գեղեցիկ այգի էր, և խոտն այնտեղ կանաչ էր ու փափուկ: Խոտերի միջից, տեղ-տեղ, աստղերի պես դուրս էին նայում գեղեցիկ ծաղիկների պսակները իսկ 12 դեղձենիները, որոնք աճում էին այդ այգում, գարնանը ծածկվում էին նուրբ մարգարտե-վարդագույն ծաղիկներով, իսկ աշնանը տալիս էին հյութեղ պտուղներ: Ծառերի վրա նստում էին թռչուններ և այնքան քաղցր էին երգում, որ երեխաները թողնում էին իրենց խաղը, որ լսեն նրանց երգը:
— Նա ասաց, որ կպարի ինձ հետ եթե ես նրան կարմիր վարդեր բերեմ, — բացականչեց երիտասարդ Ուսանողը, — բայց իմ այգում ոչ մի հատ կարմիր վարդ չկա։
Նրան լսեց Սոխակը, Կաղնու վրայի իր բնից ու զարմացած դուրս նայեց տերևների հետևից։
— Նույնիսկ մեկ հատ կարմիր վարդ չկա իմ այգում,
Բոլորին հայտնի է գեղեցիկ պատանու մասին առասպելը, ով օրերով անընդհատ նայում էր իր արտացոլմանն առվակում, հմայվելով իր գեղեցկությամբ։ Վերջ ի վերջո, հափշտակված նայելով, նա ջուրն ընկավ ու խեղդվեց։ Իսկ ափին մի ծաղիկ աճեց, որն անվանվեց ի հիատակ զոհվածի։
Երբ Նարցիսը զոհվեց, անտառի հավերժահարսերը — անտառահարսերը — նկատեցին, որ առվակի քաղցրահամ ջուրն արցունքներից դարձել է աղի։
Միևնույն երկաթի կտորից և միևնույն արհեստանոցում պատրաստվեցին երկու գութան։ Դրանցից մեկը ընկավ հողագործի ձեռքը և անմիջապես գործի դրվեց իսկ մյուսը երկար ժամանակ և բոլորովին անօգուտ ընկած մնաց վաճառականի կրպակում։
Այնպես պատահեց, որ մի որոշ ժամանակ անց, երկուսով կրկին հանդիպեցին։ Հողագործի մոտ եղած գութանը արծաթի պես փայլում էր
Կախարդական տնակ կա և լի է այն տնտեսությամբ։
Կա նրա մեջ աղաց, կա այնտեղ նաև խոհանոց, որտեղ օր ու գիշեր տաք կերակուր է պատրաստվում։ Այդ տնակն ու բազմաթիվ միջանցքներ ու անցումներ և ճարպիկ փոքրիկ ծառաները դրանցով առաքում են տաք կերակուրը՝ տան բոլոր անկյուններ։ Այդ տանը կա մի անդադրում տնտեսվար։ Չի քնում նա ոչ գիշերը, ոչ էլ ցերեկը, ոչ մի րոպե՝
Մի անգամ Արևը և բարկացած հյուսիսային Քամին վիճեցին իրար հետ թե ով է իրենցից ավելի ուժեղ։ Երկար վիճեցին նրանք և վերջապես որոշեցին ուժերը չափել մի ճանապարհորդի վրա, ով այդ պահին ձի հեծած գնում էր մեծ ճանապարհով։
— Նայիր, — ասաց Քամին, - թե ինչպես ես վրա կտամ նրան՝ վայրկյանական նրա վրայից կպոկեմ թիկնոցը։