Ըստ ավանդության՝ մի անգամ մեծն Լեոնարդոն հավաքեց իր աշակերտներին և հրամայեց իրեն թարմ կտավ բերել: Ավարտելով իր գաղտնանկարը, նա ասաց.
— Շատ դարեր կանցնեն, մինչև մարդիկ կարողանան հասկանալ այս գաղտնիքը: Հիմա նրանք պատրաստ չեն: Պահպանե՛ք այն, բայց թաքցրե՛ք:
Մարդը եկավ Իմաստունի մոտ հետևյալ հարցով.
— Ես սովորական ծառայող եմ. կարող եմ դաստիարակել և կրթություն տալ միայն մեկ երեխայի, իսկ կինս շատ երեխաներ է ուզում: Եթե մենք շատ երեխաներ ունենանք, մենք նրանց, իհարկե, կկերակրենք, բայց նրանց կյանքն ակնհայտորեն ավելի աղքատիկ կլինի, քան մեկինը: Ի՞նչ անեմ ես:
Մարդը հարցրեց իմաստունին.
— Իմ գիտակցությունը սահմաններ ունի՞:
— Ինչպե՞ս բացատրեմ քեզ… — պատասխանեց իմաստունը: — Նայիր երկնքին առավոտյան — դու կտեսնես նրա սահմանը՝ որպես կապույտ գույն, և սահմանի պահապաններին՝ ամպերը:
Մի տարօրինակ մարդ ուրիշներին էր տալիս այն ամենը, ինչ ընկնում էր իր ձեռքը: Երբեք չէր օգտագործում ընձեռված առիթն իր բարօրության համար: Երբ նրան հարցրին, թե որն է նման գոյության իմաստը և ինչ է կատարվում իր հետ, նա պատասխանեց.
— Ես չեմ գտնում, ես կորցնում եմ: Այդպիսին է իմ ճանապարհը:
Մեկը, ով գիտելիք էր փնտրում, խնդրեց իմաստուն ճգնավորին լինել իր ուսուցիչը: Վերջինս հրաժարվեց:
— Բայց ինչո՞ւ:
— Ասա՛ ինձ, եթե ծովում նավը փոթորկի ենթարկվի, և դու լինես տախտակամածին, ապա կսկսե՞ս փնտրել նավապետին, թե՞ կկառչես նավի կայմից:
Խոջան մտախոհ նստած էր լճի ափին: Հանկարծ պալատի կողմից հայտնվեց թափորը և երաժշտության հնչյունների տակ մոտեցավ ափին: Ակնթարթորեն ամեն կողմից հավաքվեց զբոսասերների բազմությունը: Փադիշահը բացեց իր քսակը և սկսեց մետաղադրամներ նետել ջուրը: Շատերը սկսեցին ցատկել ջուրը՝ հույս ունենալով գտնել արծաթե դիրհեմները:
Խոջան շրջվեց և գնաց դեպի շուկայի հրապարակը: Ամբոխից մեկը կանչեց նրան.
Դաշտում, մեկ լծի տակ, հերկում էին երկու եզ: Թռչունների երամը պտտվում էր դաշտի վրա: Աներես թռչունը նստեց եզներից մեկի եղջյուրների մեջտեղում: Եզը ծնկեց առջևի ոտքերի վրա:
— Ի՞նչ պատահեց քեզ, եղբա՛յր, — հարցրեց նրա կողքով ընթացող եզը:
— Չար լուր բերեց ինձ այս թռչունը:
Ես մեղավոր եմ ոչ թե նրա համար, որ ապրում և շփվում եմ «մեղավորների» հետ,
այլ նրա համար, որ ես մշակ եմ տիրոջ արտում:
Լսո՞ւմ եք, «այս աշխարհի արդարներ», որքա՜ն մեղսալից է հնչում այս Խոսքը:
Երկու մարդ գնում էին կամրջով և զրուցում.
Նախադպրոցական տարիքի երեխան հոգեբանական թեստ էր անցնում: Հոգեբանը նկարները փռում էր փոքրիկի առջև և հարցեր տալիս: Աղյուսակում նա «պլյուսներով» ու «մինուսներով» նշում էր թեստավորման արդյունքները:
Մասնագետը երեխայի առջև դրեց հերթական երեք քարտերը: Երեխան ուշադիր նայեց: Առաջին նկարում ծխացող ծխնելույզով գործարան էր, երկրորդում՝ կոտրված ոտքով աթոռակ, երրորդում՝ տաբատ:
Բա՛ց արեք անոթը, շարժեք նրան ցնցեք,
— և միայն այդժամ կհայտնաբերվի նրա բուրմունքի ուժը:.
Միդրաշների առակներից
Մարգարեն մկրտում էր Հորդանանում՝ աղոթելով. «Մե՛ծդ Հորդանան: Դու Իսրայելի թագավորությունը բաժանեցիր երկու մասի: Այդպես էլ Տերը բաժանեց Իր Թագավորությունը երկու մասի, և մի մասը չէր կարողանում միանալ մյուսին, այդպես բաժանեց Նա դրանք: Բայց, Հորդանանի և նրա ջրերի նման, Տերն Իրենով կմիացնի երկու մասերը, և կլինի մեկ Թագավորություն ու մեկ Իսրայել»:
Դժոխքի նախադռանը նստած էին երկուսը, երկուսն էլ այստեղ էին հայտնվել սպանության համար։ Մեկը չարագործ էր, շատ էր խոսում՝ փորձելով զրույցի մեջ ներքաշել կողքին նստածին։ Մյուսը չարագործ չէր, այլ այստեղ էր հայտնվել այն պատճառով, որ սպանել էր ինքնապաշտպանության ժամանակ։ Նա չէր ցանկանում զրույցի բռնվել և լռում էր։ Երբ քավարանի դուռը բացվեց, և ներս խուժեց դժոխային տաք բոցը, երկուսն էլ մի ձայն լսեցին.
Պարապմունքների ժամանակ նախադպրոցականները սովորում էին նկարչության տարրական հմտություններ։ Ուսուցչուհին զրուցում էր երեխաների հետ, առաջարկում նկարի թեման և մոլբերտի վրա ցույց տալիս, թե ինչպես հաջորդաբար և որակով կատարել աշխատանքը։ Ուսումնական տարվա սկզբին, հետևելով աշակերտներին, ուսուցչուհին նկատեց, որ մի փոքրիկ չի նկարում բոլորի համար տրված թեման, այլ նկարում է այն, ինչն իրեն է հետաքրքրում։ Երեխան լաբիրինթոս էր նկարում։ Ուսուցչուհին որոշեց խոսել նրա հետ։ Մոտենալով երեխային՝ նա հարցրեց.
Հին ջրհորի քարե պատերին հստակ երևում էր հետևյալ արձանագրությունը. «Երեք օրենք ջրի մասին. Ջուրը հագեցնում է ծարավը: Եթե ուզում ես հագեցնել ծարավդ՝ ջո՛ւր խմիր: Ջուր կունենաս՝ կունենաս այն, ինչով կարելի է հագեցնել ծարավը»:
Աշակերտները հերթով գնում էին ջրհորի մոտ՝ ջուր լցնելու, և ամեն մեկը կարդում էր քարին փորագրված տողերը: Եվ ամեն անգամ, նայելով այդ արձանագրությանը, յուրաքանչյուրի մտքով անցնում էր՝
Բակապանն ավլում էր աշնանային թափված տերևները։ Մեկ էլ հանկարծ, չգիտես որտեղից, մի թեթև քամի փչեց, և տերևները, պարելով, պտտվեցին բակապանի շուրջը։ Իրեն ավելով վարպետ զգալով՝ բակապանը որոշեց տերևները մի կույտի մեջ հավաքել, բայց ոչինչ չէր ստացվում։ Քամին ծիծաղում էր նրա վրա, տերևները սահում-փախչում էին նրա ավելից։
Բակ դուրս եկավ մի աղջնակ և տեսավ, թե ինչպես է բակապանն ընկել թափված տերևների հետևից։
Ճանապարհին հանդիպեցին երկու ճամփորդ։ Մեկը գնում էր արևելքից արևմուտք, մյուսը՝ արևմուտքից արևելք։ Դեպի արևելք գնացողը, ողջունելով, հարցրեց դեպի արևմուտք գնացողին.
— Դու գալիս ես այն կողմից, ուր ես եմ գնում, ասա՛ ինձ, ի՞նչ ես տեսել այնտեղ, և ի՞նչ է պատահել քեզ։
Ճամփորդը պատասխանեց.
Հնգամյա փոքրիկը վազեց խոհանոց՝ մոր մոտ, և հիացմունքով ասաց.
— Մայրի՛կ, ես սովորել եմ լուցկի վառել։
— Դե շատ լավ է,— ուրախացավ մայրը։— Ցո՛ւյց տուր, տեսնեմ՝ ինչպես ես սովորել։
Մի անգամ աշակերտները, որոնք եկել էին Ուսուցչի մոտ նրան լսելու, հարցրին.
— Ուսուցի՛չ, պատմի՛ր մեզ Հոգու մասին։
Ուսուցիչը նայեց մրգերով լեցուն մեծ սկուտեղին և, դրանից վերցնելով միայն մի դեղձ, ասաց.
Մի անգամ մի երկրում ապրում էր մի կախարդ։ Արտաքուստ նա մի սովորական մարդ էր։
Պատահեց այնպես, որ նա ստիպված եղավ որոշ ժամանակով հեռանալ այդ վայրից։ Նա իր կախարդական հանդերձները շորերը թողեց ճանապարհի մոտ ու գնաց։
Այդ ճանապարհով անցնում էր մի զինվոր։ Տեսավ, որ գեղեցիկ շորեր են ընկած։
Մի հարուստ մարդ մահացու հիվանդացավ։ Եվ երբ նա հոգեվարքի մեջ էր, նրա անկողնու մոտ հավաքվել էին բազմաթիվ հարազատներ ու զավակներ, որոնք սպասում էին կտակին։ Երբ մեռնողն իր վերջին շունչն էր փչում, նրան հարցրին, թե ինչ ունի ասելու իր մոտ հավաքվածներին։ Մեռնողն ասաց.
— Զավակներ մի՛ բերեք աշխարհ, որպեսզի չբազմապատկեք աղքատությունը,— և կնքեց իր մահկանացուն։
